Bhaja Govindam Lyrics in Kannada | ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಸಾಹಿತ್ಯ

Bhaja Govindam Lyrics in Kannada: “Bhaja Govindam” ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ Sanskrit devotional stotram ಆಗಿದ್ದು, ಇದು Lord Krishna (ಗೋವಿಂದ) ಅವರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು Adi Shankaracharya ರವರು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಮಾನವನಿಗೆ worldly attachments ನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. “Bhaja Govindam” ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ “ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು” ಎಂಬುದು.

ಈ stotram ನಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಧನ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ವ್ಯರ್ಥತೆ, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವೇ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. Kannada ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಈ stotram ಓದುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು devotion ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

Bhaja Govindam Lyrics Overview

AspectDetails
TitleBhaja Govindam
TypeHindu devotional stotram
Written ByAdi Shankaracharya
Original LanguageSanskrit
Script UsedKannada (transliteration), Sanskrit
Religion / TraditionHinduism – Advaita Vedanta
Dedicated ToLord Krishna (Govinda)
Literary FormStotra / Bhakti poetry
ThemeDetachment, devotion, life wisdom
Country of OriginIndia
UsageDaily prayers, bhajans, spiritual study
Spiritual BenefitWisdom, peace, detachment
PopularityHighly revered across India

Bhaja Govindam Lyrics in Kannada

ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ
ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ ।

ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಕಾಲೇ
ನಹಿ ನಹಿ ರಕ್ಷತಿ ಡುಕೃಂಕರಣೇ ॥ 1 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಮೂಢ ಜಹೀಹಿ ಧನಾಗಮತೃಷ್ಣಾಂ
ಕುರು ಸದ್ಬುದ್ಧಿಂ ಮನಸಿ ವಿತೃಷ್ಣಾಮ್ ।
ಯಲ್ಲಭಸೇ ನಿಜಕರ್ಮೋಪಾತ್ತಂ
ವಿತ್ತಂ ತೇನ ವಿನೋದಯ ಚಿತ್ತಮ್ ॥ 2 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ನಾರೀಸ್ತನಭರ-ನಾಭೀದೇಶಂ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾ ಗಾ ಮೋಹಾವೇಶಮ್ ।
ಏತನ್ಮಾಂಸವಸಾದಿವಿಕಾರಂ
ಮನಸಿ ವಿಚಿಂತಯ ವಾರಂ ವಾರಮ್ ॥ 3 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ನಲಿನೀದಲ-ಗತಜಲಮತಿತರಲಂ
ತದ್ವಜ್ಜೀವಿತಮತಿಶಯ-ಚಪಲಮ್ ।
ವಿದ್ಧಿ ವ್ಯಾಧ್ಯಭಿಮಾನಗ್ರಸ್ತಂ
ಲೋಕಂ ಶೋಕಹತಂ ಚ ಸಮಸ್ತಮ್ ॥ 4 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಯಾವದ್ವಿತ್ತೋಪಾರ್ಜನಸಕ್ತಃ
ತಾವನ್ನಿಜಪರಿವಾರೋ ರಕ್ತಃ ।
ಪಶ್ಚಾಜ್ಜೀವತಿ ಜರ್ಜರದೇಹೇ
ವಾರ್ತಾಂ ಕೋಽಪಿ ನ ಪೃಚ್ಛತಿ ಗೇಹೇ ॥ 5 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಯಾವತ್ಪವನೋ ನಿವಸತಿ ದೇಹೇ
ತಾವತ್ಪೃಚ್ಛತಿ ಕುಶಲಂ ಗೇಹೇ ।
ಗತವತಿ ವಾಯೌ ದೇಹಾಪಾಯೇ
ಭಾರ್ಯಾ ಬಿಭ್ಯತಿ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಯೇ ॥ 6 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಬಾಲಸ್ತಾವತ್ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಃ
ತರುಣಸ್ತಾವತ್ತರುಣೀಸಕ್ತಃ ।
ವೃದ್ಧಸ್ತಾವಚ್ಚಿಂತಾಸಕ್ತಃ
ಪರಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಕೋಽಪಿ ನ ಸಕ್ತಃ ॥ 7 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಕಾ ತೇ ಕಾಂತಾ ಕಸ್ತೇ ಪುತ್ರಃ
ಸಂಸಾರೋಽಯಮತೀವ ವಿಚಿತ್ರಃ ।
ಕಸ್ಯ ತ್ವಂ ಕಃ ಕುತ ಆಯಾತಃ
ತತ್ತ್ವಂ ಚಿಂತಯ ತದಿಹ ಭ್ರಾತಃ ॥ 8 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಸತ್ಸಂಗತ್ವೇ ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವಂ
ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವೇ ನಿರ್ಮೋಹತ್ವಮ್ ।
ನಿರ್ಮೋಹತ್ವೇ ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವಂ
ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿಃ ॥ 9 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ವಯಸಿ ಗತೇ ಕಃ ಕಾಮವಿಕಾರಃ
ಶುಷ್ಕೇ ನೀರೇ ಕಃ ಕಾಸಾರಃ ।
ಕ್ಷೀಣೇ ವಿತ್ತೇ ಕಃ ಪರಿವಾರಃ
ಜ್ಞಾತೇ ತತ್ತ್ವೇ ಕಃ ಸಂಸಾರಃ ॥ 10 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಮಾ ಕುರು ಧನ-ಜನ-ಯೌವನ-ಗರ್ವಂ
ಹರತಿ ನಿಮೇಷಾತ್ಕಾಲಃ ಸರ್ವಮ್ ।
ಮಾಯಾಮಯಮಿದಮಖಿಲಂ ಹಿತ್ವಾ
ಬ್ರಹ್ಮಪದಂ ತ್ವಂ ಪ್ರವಿಶ ವಿದಿತ್ವಾ ॥ 11 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ದಿನಯಾಮಿನ್ಯೌ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ
ಶಿಶಿರವಸಂತೌ ಪುನರಾಯಾತಃ ।
ಕಾಲಃ ಕ್ರೀಡತಿ ಗಚ್ಛತ್ಯಾಯುಃ
ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾವಾಯುಃ ॥ 12 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಕಾ ತೇ ಕಾಂತಾ ಧನಗತಚಿಂತಾ
ವಾತುಲ ಕಿಂ ತವ ನಾಸ್ತಿ ನಿಯಂತಾ ।
ತ್ರಿಜಗತಿ ಸಜ್ಜನಸಂಗತಿರೇಕಾ
ಭವತಿ ಭವಾರ್ಣವತರಣೇ ನೌಕಾ ॥ 13 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ದ್ವಾದಶ-ಮಂಜರಿಕಾಭಿರಶೇಷಃ
ಕಥಿತೋ ವೈಯಾಕರಣಸ್ಯೈಷಃ ।
ಉಪದೇಶೋಽಭೂದ್ವಿದ್ಯಾ-ನಿಪುಣೈಃ
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರ-ಭಗವಚ್ಛರಣೈಃ ॥ 14 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಜಟಿಲೋ ಮುಂಡೀ ಲುಂಛಿತಕೇಶಃ
ಕಾಷಾಯಾಂಬರ-ಬಹುಕೃತವೇಷಃ ।
ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ಚ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಮೂಢಃ
ಉದರನಿಮಿತ್ತಂ ಬಹುಕೃತವೇಷಃ ॥ 15 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಅಂಗಂ ಗಲಿತಂ ಪಲಿತಂ ಮುಂಡಂ
ದಶನವಿಹೀನಂ ಜಾತಂ ತುಂಡಮ್ ।
ವೃದ್ಧೋ ಯಾತಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಂಡಂ
ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾಪಿಂಡಮ್ ॥ 16 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಅಗ್ರೇ ವಹ್ನಿಃ ಪೃಷ್ಠೇ ಭಾನುಃ
ರಾತ್ರೌ ಚುಬುಕ-ಸಮರ್ಪಿತ-ಜಾನುಃ ।
ಕರತಲ-ಭಿಕ್ಷಸ್ತರುತಲವಾಸಃ
ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾಪಾಶಃ ॥ 17 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಕುರುತೇ ಗಂಗಾಸಾಗರಗಮನಂ
ವ್ರತ-ಪರಿಪಾಲನಮಥವಾ ದಾನಮ್ ।
ಜ್ಞಾನವಿಹೀನಃ ಸರ್ವಮತೇನ
ಭಜತಿ ನ ಮುಕ್ತಿಂ ಜನ್ಮಶತೇನ ॥ 18 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಸುರಮಂದಿರ-ತರು-ಮೂಲ-ನಿವಾಸಃ
ಶಯ್ಯಾ ಭೂತಲಮಜಿನಂ ವಾಸಃ ।
ಸರ್ವ-ಪರಿಗ್ರಹ-ಭೋಗತ್ಯಾಗಃ
ಕಸ್ಯ ಸುಖಂ ನ ಕರೋತಿ ವಿರಾಗಃ ॥ 19 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಯೋಗರತೋ ವಾ ಭೋಗರತೋ ವಾ
ಸಂಗರತೋ ವಾ ಸಂಗವಿಹೀನಃ ।
ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ರಮತೇ ಚಿತ್ತಂ
ನಂದತಿ ನಂದತಿ ನಂದತ್ಯೇವ ॥ 20 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಕಿಂಚಿದಧೀತಾ
ಗಂಗಾಜಲ-ಲವಕಣಿಕಾ ಪೀತಾ ।
ಸಕೃದಪಿ ಯೇನ ಮುರಾರಿಸಮರ್ಚಾ
ಕ್ರಿಯತೇ ತಸ್ಯ ಯಮೇನ ನ ಚರ್ಚಾ ॥ 21 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಪುನರಪಿ ಜನನಂ ಪುನರಪಿ ಮರಣಂ
ಪುನರಪಿ ಜನನೀಜಠರೇ ಶಯನಮ್ ।
ಇಹ ಸಂಸಾರೇ ಬಹುದುಸ್ತಾರೇ
ಕೃಪಯಾಽಪಾರೇ ಪಾಹಿ ಮುರಾರೇ ॥ 22 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ರಥ್ಯಾಚರ್ಪಟ-ವಿರಚಿತ-ಕಂಥಃ
ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ-ವಿವರ್ಜಿತ-ಪಂಥಃ ।
ಯೋಗೀ ಯೋಗನಿಯೋಜಿತ-ಚಿತ್ತಃ
ರಮತೇ ಬಾಲೋನ್ಮತ್ತವದೇವ ॥ 23 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೋಽಹಂ ಕುತ ಆಯಾತಃ
ಕಾ ಮೇ ಜನನೀ ಕೋ ಮೇ ತಾತಃ ।
ಇತಿ ಪರಿಭಾವಯ ಸರ್ವಮಸಾರಂ
ವಿಶ್ವಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಚಾರಮ್ ॥ 24 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ತ್ವಯಿ ಮಯಿ ಚಾನ್ಯತ್ರೈಕೋ ವಿಷ್ಣುಃ
ವ್ಯರ್ಥಂ ಕುಪ್ಯಸಿ ಮಯ್ಯಸಹಿಷ್ಣುಃ ।
ಭವ ಸಮಚಿತ್ತಃ ಸರ್ವತ್ರ ತ್ವಂ
ವಾಂಛಸ್ಯಚಿರಾದ್ಯದಿ ವಿಷ್ಣುತ್ವಮ್ ॥ 25 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಶತ್ರೌ ಮಿತ್ರೇ ಪುತ್ರೇ ಬಂಧೌ
ಮಾ ಕುರು ಯತ್ನಂ ವಿಗ್ರಹಸಂಧೌ ।
ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಪಶ್ಯಾತ್ಮಾನಂ
ಸರ್ವತ್ರೋತ್ಸೃಜ ಭೇದಾಜ್ಞಾನಮ್ ॥ 26 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಲೋಭಂ ಮೋಹಂ
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸೋಽಹಮ್ ।
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಹೀನಾ ಮೂಢಾಃ
ತೇ ಪಚ್ಯಂತೇ ನರಕನಿಗೂಢಾಃ ॥ 27 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಗೇಯಂ ಗೀತಾ-ನಾಮಸಹಸ್ರಂ
ಧ್ಯೇಯಂ ಶ್ರೀಪತಿ-ರೂಪಮಜಸ್ರಮ್ ।
ನೇಯಂ ಸಜ್ಜನ-ಸಂಗೇ ಚಿತ್ತಂ
ದೇಯಂ ದೀನಜನಾಯ ಚ ವಿತ್ತಮ್ ॥ 28 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಸುಖತಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಕಾಮಾಭೋಗಃ
ಪಶ್ಚಾದಂತ ಶರೀರೇ ರೋಗಃ ।
ಯದ್ಯಪಿ ಲೋಕೇ ಮರಣಂ ಶರಣಂ
ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತಿ ಪಾಪಾಚರಣಮ್ ॥ 29 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಅರ್ಥಮನರ್ಥಂ ಭಾವಯ ನಿತ್ಯಂ
ನಾಸ್ತಿತತಃ ಸುಖಲೇಶಃ ಸತ್ಯಮ್ ।
ಪುತ್ರಾದಪಿ ಧನಭಾಜಾಂ ಭೀತಿಃ
ಸರ್ವತ್ರೈಷಾ ವಿಹಿತಾ ರೀತಿಃ ॥ 30 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಂ
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ವಿವೇಕವಿಚಾರಮ್ ।
ಜಾಪ್ಯಸಮೇತಸಮಾಧಿವಿಧಾನಂ
ಕುರ್ವವಧಾನಂ ಮಹದವಧಾನಮ್ ॥ 31 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಗುರುಚರಣಾಂಬುಜ-ನಿರ್ಭರಭಕ್ತಃ
ಸಂಸಾರಾದಚಿರಾದ್ಭವ ಮುಕ್ತಃ ।
ಸೇಂದ್ರಿಯಮಾನಸ-ನಿಯಮಾದೇವಂ
ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ನಿಜಹೃದಯಸ್ಥಂ ದೇವಮ್ ॥ 32 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಮೂಢಃ ಕಶ್ಚನ ವೈಯಾಕರಣೋ
ಡುಃಕೃಂಕರಣಾಧ್ಯಯನಧುರೀಣಃ ।
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರ-ಭಗವಚ್ಛಿಷ್ಯೈಃ
ಬೋಧಿತ ಆಸೀಚ್ಛೋಧಿತ-ಕರಣಃ ॥ 33 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ
ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ ।
ನಾಮಸ್ಮರಣಾದನ್ಯಮುಪಾಯಂ
ನಹಿ ಪಶ್ಯಾಮೋ ಭವತರಣೇ ॥ 34 ॥
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ …

Conclusion

“Bhaja Govindam” ಒಂದು ಆಳವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು Adi Shankaracharya ರವರ ಮಹಾನ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ stotram ಮಾನವನಿಗೆ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. Lord Krishna ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ worldly distractions ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು spiritual growth ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. Kannada ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು devotion ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ.

Jogada Siri Belakinalli Lyrics in Kannada | ಜೋಗದ ಸಿರಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
Needu Shiva Needadiru Shiva Lyrics in Kannada | ನೀಡು ಶಿವ ನೀಡದಿರು ಶಿವ ಸಾಹಿತ್ಯ
Jagajjalapalam Lyrics in Kannada | ಜಗಜ್ಜಲಪಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯ
Gajamukhane Ganapathiye Lyrics in Kannada | ಗಜಮುಖನೇ ಗಣಪತಿಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯ

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *